Хангелді Сырымбетұлы

ДерекнамаМақалаларСуреттер

Хангелді Сырымбетұлы (1688 – 1763) – жоңғар басқыншылығына қарсы күрескен атақты батырлардың бірі. Шыққан тегі – Ұлы жүздің Албан тайпасының алжан руынан. Көнекөз кәриялардың, батырдың қазірігі ұрпақтарының айтуына қарағанда, оның аты Хангелді емес, Қангелді көрінеді. Бала анадан шыр етіп жерге түскенде, қан шеңгелдеп туғандықтан, оған халық дәстүрі бойынша «Қангелді» деп ат қойыпты.
Хангелді заманында айтулы батыр болған. Ұлы жүздің ақылман білікті адамдарымен аралас-құралас жүріп, ел басқарысқан, жау жүрек батырларымен үзеңгілес жүріп, қол бастаған. Аягөз, Тесіктас жерінде жоңғарлармен болған шайқастарда ерлігімен ерекше көзге түскен, атақты Аңырақай шайқасына қатысқан.
Жоңғар басқыншылығына қарсы күресте әкесімен тізе қосып, үлкен ұлы Тілеуке мен немересі Райымбекте жауға шапқан. Екеуіде есімін ел таныған батыр болған. Райымбек батырдың аты бүкіл албанға ұран болған.
Хангелді батыр сол кездің жағдайына орай Ұлы жүз қазақтарының Ресейге қосылуына ел ағаларымен бірге елеулі үлес қосады. 1733 жылы Төле би, Сатай және Бөлек батырлармен бірге орыс мемлекетінің қол астына қарауға тілек білдіріп, орыстың патша әйелі Анна Ивановнаның атына хат жазады. Бұл алғашқы хатты Аралбай мен Оразгелді батыр жеткізсе, бір жылдан кейін, яғни 1734 жылы тағы да патша атына жазылған екінші хатты Петерборға тікелей Хангелді мен Төле бидің немере інісі Айтбай екеуі апарады.
Ел аузында Абылай сұлтан жоңғарлар қолында тұтқын болғанда, оны босатуға Төле би бастап барған тоқсан адамның ішінде Хангелді де болған көрінеді. Ол қолбасшылығымен аты танылған кезде ел аралық бітімгерлік жұмыстарға да барып, өзінің білікті мәмілегерлігімен де көзге түседі. Қытай деректерінде оның Жауғаш батырмен бірге қытайдың шекара әкімшілігіне барғаны айтылады.

Дереккөз: М.М.Жолдасбекұлы, Қ.Салғарұлы, А.Сейдімбек "Тарихи тұлғалар". - Алматыкітап баспасы 2009 жыл - 2009. – 328 б.

Content 2
Content 3

Пікірлер  

# Super sms 2016-01-28 12:05
Хангелди батыр менин ойымша оте жаксы батыр онын неиереси Райымбек батыр
Жауап беру | Дәйкесөзмен жауап беру | Дәйексөз
# Ерлік 2016-01-28 12:04
Бұл жерде таң қаларлық жәйттер бар зерттелмеген,сонау жылдары Ханкелді ұлы Райымбек деп ,жүріп Еліміз қалай Тәуелсіздік алғанан кеиін Райымбек Түке ұлы боп шыға келді.Ал тарихи датаға жүгінсек Ханкелді мен Райымбектің арасы не бәрі 15 жыл.Ал ҚСЭ-на жүгінсек Ханкелді,Сатай, Бөлек Аралбайлар Суан елінің аталарыекені мәлім. ҚСЭ-ның бір санында Хангелдінің туған жылы белгісз деп қоршауға алып Райымбектің атасы деп жазып жіберіпті ,яғни осы жерде күдік бар,ҚСэ-сын құрастырушыларда. Тарихшы Беркен Әкебаевта күдікпен қарағаны анық. Ал Менің ізденуімше Ханкелдінің алтыншы үрпағы генерал Сабыр Рахимов.жетінші ұрпағы Олжас Омарұлы.Ашылмаған осындай тарих бар,Біздің халықта аңыз айтқыштар көп содан барып тарих орнында емес.Бас кеспек болсада тіл кеспек жоқ.
Жауап беру | Дәйкесөзмен жауап беру | Дәйексөз

Пікір білдіру

Security code
Жаңарту